Mikroplastik w wodzie z butelek — jakie ryzyko dla zdrowia?

Mikroplastik: co to jest i skąd się bierze w wodzie butelkowanej

Mikroplastiki to drobne cząsteczki plastiku o rozmiarze poniżej 5 mm, a nanoplastiki są jeszcze mniejsze (<1 µm). W wodzie butelkowanej mogą pochodzić z materiału butelki (PET, PP), procesów produkcji, transportu i przechowywania, a nawet otwierania i zamykania zakrętki.

Co mówią badania obserwacyjne — ile i jakie cząsteczki

• Badanie NIH z 2024 r.: średnio ok. 240 000 drobnych cząstek plastiku na litr wody butelkowanej (ok. 90% to nanoplastiki).
• Analiza 259 butelek z 9 krajów wykazała obecność mikroplastiku w 93% próbek, średnio 325 cząstek/litr (uwzględniając mniejsze cząstki).
• Przeglądy literatury potwierdzają: woda butelkowana zwykle zawiera więcej mikroplastiku niż wodociągowa.

Mechanizmy szkodliwości mikroplastiku

1. Wnikanie do organizmu: Nanoplastiki mogą przenikać przez barierę jelitową do krwi i tkanek.
2. Stan zapalny i stres oksydacyjny: Mikroplastik może powodować stany zapalne, stres oksydacyjny i dysbiozę jelitową.
3. Przenoszenie toksyn: Plastiki zawierają dodatki (plastyfikatory, barwniki) i adsorbują zanieczyszczenia, które mogą być toksyczne.
4. Uszkodzenia tkanek: Modele zwierzęce pokazują wpływ na układ odpornościowy i rozrodczy.
5. Rak: Brak jednoznacznych dowodów u ludzi, ale podejrzewa się potencjalne działanie mutagenne niektórych składników plastiku.

Ograniczenia i luki w badaniach

Większość dowodów pochodzi z badań przedklinicznych lub laboratoryjnych. Brakuje badań epidemiologicznych na dużą skalę, a różnice w metodach detekcji utrudniają porównania. Nie ustalono też bezpiecznych progów narażenia.

Praktyczne wnioski dla konsumentów

• Rozważ wybór wody w butelkach szklanych lub alternatywnych opakowaniach.
• Unikaj przechowywania butelek plastikowych w wysokiej temperaturze lub na słońcu.
• Staraj się nie otwierać i nie zamykać wielokrotnie tej samej butelki.
• Używaj filtrów, jeśli to możliwe, choć nie wszystkie usuwają nanoplastiki.
• Jeżeli jakość kranówki w Twojej okolicy jest dobra, rozważ picie wody z kranu.

Butelki miedziane jako ekologiczna alternatywa

Chcąc zmniejszyć kontakt z plastikiem i ograniczyć ilość jednorazowych opakowań, warto rozważyć butelki miedziane. Są one trwałe, wielorazowe i nie uwalniają mikroplastiku do wody. Dodatkowo prezentują się estetycznie i pomagają ograniczyć ilość odpadów.

• https://naczynia-miedziane.pl/pl/c/Butelki-miedziane/54

Mikroplastik w wodzie butelkowanej jest powszechny i może stanowić potencjalne ryzyko zdrowotne, chociaż dowody kliniczne u ludzi są nadal ograniczone. Wybór alternatywnych opakowań, takich jak szkło czy miedź, oraz unikanie przegrzewania plastikowych butelek to proste kroki zmniejszające narażenie i wspierające środowisko.

Źródła

1. NIH (2024). Plastic particles in bottled water.
2. Mason SA et al. (2018). Synthetic Polymer Contamination in Bottled Water.
3. WHO/MDPI (2022). Occurrence of Microplastics in Tap and Bottled Water.
4. ACS Publications (2023). Human Exposure to Microplastics and Associated Health Risks.
5. MDPI (2023). Adverse Effects of Micro- and Nanoplastics on Humans and the Environment.